Πώς προκύπτει η "ευημερία" του Έλληνα

Η Ελλάδα καταγράφει πλεονάσματα, αναβαθμίσεις και μείωση του δημόσιου χρέους, την ώρα που οι οφειλές προς την εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία αυξάνονται με ανησυχητικούς ρυθμούς, αποκαλύπτοντας μια οικονομία δύο ταχυτήτων.
​Η εικόνα της ελληνικής οικονομίας το 2026 παρουσιάζει μια έντονη αντίφαση. Από τη μία πλευρά υπάρχει η Ελλάδα που «βλέπουν» οι αγορές, οι οίκοι αξιολόγησης και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί, και από την άλλη η πραγματικότητα έξω από τα υπουργικά γραφεία: στις μικρές επιχειρήσεις, στα λογιστήρια, στα ειδοποιητήρια της εφορίας, στις ρυθμίσεις των ασφαλιστικών ταμείων και στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
​Τα τελευταία χρόνια, η χώρα έχει ανακτήσει την αξιοπιστία των αγορών. Τα φορολογικά έσοδα κινούνται σταθερά πάνω από τους στόχους, τα πρωτογενή αποτελέσματα υπερβαίνουν τις προβλέψεις και το δημόσιο χρέος αποκλιμακώνεται ταχύτερα ως ποσοστό του ΑΕΠ σε σχέση με πολλές άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
​Ωστόσο, την ίδια περίοδο, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία ακολουθούν αντίθετη, αυξητική πορεία.
​Τα στοιχεία της «διπλής» πραγματικότητας:
​Χρέη προς την ΑΑΔΕ: 114,5 δισ. ευρώ
​Οφειλές προς το ΚΕΑΟ: 51,8 δισ. ευρώ
​Συνολικές υποχρεώσεις: 166 δισ. ευρώ
​Παράλληλα, ο αριθμός των οφειλετών διογκώνεται ανησυχητικά. Περίπου 4,8 εκατομμύρια φορολογούμενοι εμφανίζουν οφειλές στην εφορία, ενώ περισσότεροι από 2 εκατομμύρια ασφαλισμένοι χρωστούν στα ταμεία. Πρόκειται για μεγέθη που ξεπερνούν τα όρια μιας μεμονωμένης κοινωνικής ομάδας σε δυσκολία, δείχνοντας ότι το πρόβλημα αγγίζει πλέον τον σκληρό πυρήνα της οικονομικής δραστηριότητας.
​Τα κόκκινα δάνεια που δεν εξαφανίστηκαν ποτέ
​Αν και η τραπεζική κρίση αποτελεί παρελθόν για τη χώρα —με τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια στους ισολογισμούς των τραπεζών να έχουν υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα— η κατάσταση στην πραγματική οικονομία είναι τελείως διαφορετική.
​Σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) διαχειρίζονται σήμερα χαρτοφυλάκια δανείων ύψους 81,6 δισ. ευρώ, εκ των οποίων σχεδόν το 90% παραμένει μη εξυπηρετούμενο. Εάν προστεθούν οι τόκοι και οι προσαυξήσεις, το συνολικό απόθεμα των προβληματικών δανείων προσεγγίζει τα 103 δισ. ευρώ.
​Το συμπέρασμα: Η μεταφορά των δανείων από τις τράπεζες στα funds βελτίωσε τους τραπεζικούς δείκτες, αλλά το χρέος παρέμεινε στην οικονομία, συνεχίζοντας να βαραίνει χιλιάδες νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
​Την ίδια ώρα που οι ελληνικές τράπεζες καταγράφουν υψηλή κερδοφορία και διαθέτουν πλεονάζουσα ρευστότητα, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις και οι ελεύθεροι επαγγελματίες παραμένουν ουσιαστικά αποκλεισμένοι από τον τραπεζικό δανεισμό, ενώ η στεγαστική πίστη υπολειτουργεί εν μέσω γενικευμένης στεγαστικής κρίσης.
​Σύμφωνα με τη Eurostat, περισσότερο από το 42% των Ελλήνων εμφανίζει ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις (σε δάνεια, ενοίκια ή λογαριασμούς κοινής ωφέλειας), όταν ο αντίστοιχος ευρωπαϊκός μέσος όρος βρίσκεται κάτω από το 10%. Η απόσταση αυτή αποδεικνύει ότι δεν πρόκειται για ένα προσωρινό φαινόμενο της πανδημίας ή της ενεργειακής κρίσης, αλλά για μια δομική ανισορροπία.
​Το έλλειμμα ανάπτυξης
​Το παράδοξο της ελληνικής περίπτωσης είναι ότι η αύξηση του ΑΕΠ δεν συνοδεύεται από απομόχλευση του ιδιωτικού τομέα, όπως συμβαίνει συνήθως στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές οικονομίες.
​Αυτό συμβαίνει διότι η τρέχουσα ανάπτυξη στηρίζεται κυρίως:
​Στην κατανάλωση
​Στον τουρισμό και τις υπηρεσίες
​Στις δημόσιες επενδύσεις μέσω ευρωπαϊκών πόρων
​Οι κλάδοι αυτοί δεν μεταφράζονται σε αυτόματη βελτίωση της οικονομικής θέσης της πλειονότητας των πολιτών. Τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος και της Eurostat επιβεβαιώνουν ότι η αγοραστική δύναμη των ελληνικών νοικοκυριών παραμένει στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
​Με το κόστος στέγασης, ενέργειας και βασικών αγαθών να απορροφά το μεγαλύτερο μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος, οι όποιες αυξήσεις αποδοχών των τελευταίων ετών αναλώνονται στην κάλυψη τρεχουσών αναγκών και όχι στην αποταμίευση ή την αποπληρωμή παλαιών χρεών. Το μοντέλο ανάπτυξης της χώρας δείχνει έτσι τα όριά του, όσο το ιδιωτικό χρέος συνεχίζει να διογκώνεται.