Νέος νόμος για όρους και συνθήκες εκμετάλλευσης Φαρμακείου/ων
Ο Νόμος 5302/2026 (ΦΕΚ Α΄ 78/20.05.2026), με τίτλο «Σύσταση Ταμείου Καινοτομίας - Πρόσβαση των ασθενών σε νέα φάρμακα και θεραπείες - Βελτίωση των υπηρεσιών υγείας και άλλες διατάξεις», αποτελεί έναν κομβικό σταθμό για τη φαρμακευτική αγορά. Έρχεται να διορθώσει και να θωρακίσει το «νέο καθεστώς» που είχε διαμορφωθεί με το Π.Δ. 64/2018, βάζοντας τέλος σε νομικά κενά και γκρίζες ζώνες που είχαν προκύψει από την είσοδο ιδιωτών (μη φαρμακοποιών) στον κλάδο.
Η σύγκριση ανάμεσα στο παραδοσιακό Παλαιό Καθεστώς (Ν. 1963/1991) και στο Σύγχρονο Καθεστώς όπως παγιώνεται με τον Ν. 5302/2026 εστιάζει στις εξής καθοριστικές αλλαγές:
1. Κατώτατο Όριο Συμμετοχής Φαρμακοποιού (Άρθρο 33)
Αυτή είναι η πιο κρίσιμη διόρθωση που φέρνει ο νέος νόμος.
Παλαιό Καθεστώς: Απόλυτο μονοπώλιο. Δικαιούχος της άδειας και του 100% της επιχείρησης ήταν αποκλειστικά ο πτυχιούχος φαρμακοποιός.
Μετά το Π.Δ. 64/2018 (Η «τρύπα»): Επιτράπηκε σε ιδιώτες (μη φαρμακοποιούς) να ιδρύουν φαρμακεία με τη μορφή εταιρειών (ΕΠΕ κ.λπ.), υπό την προϋπόθεση ύπαρξης επιστημονικά υπευθύνου. Στην πράξη, όμως, δημιουργήθηκαν σχήματα όπου ο φαρμακοποιός κατείχε ένα ελάχιστο, διακοσμητικό ποσοστό (π.χ. 1%), ενώ μεγάλα επενδυτικά funds ή επιχειρηματίες έλεγχαν το 99%, μετατρέποντας τον επιστημονικό υπεύθυνο σε υπάλληλο.
Νέο Καθεστώς (Ν. 5302/2026): Ο νέος νόμος προσθέτει ρητά παράγραφο στο άρθρο 1 του Ν. 1963/1991 και θεσπίζει υποχρεωτικό κατώτατο όριο ποσοστού συμμετοχής 33% για τον αδειούχο φαρμακοποιό στις εταιρείες εκμετάλλευσης φαρμακείου. Με αυτόν τον τρόπο, ο φαρμακοποιός αποκτά θεσμικά ισχυρό εταιρικό μερίδιο, προστατεύεται η ανεξαρτησία του και μπαίνει «μπλόκο» στην πλήρη επιχειρηματική αλλοτρίωση του κλάδου από τρίτους επενδυτές.
2. Οικονομικές Ελαφρύνσεις: Απαλλαγή από το Rebate 0,8% (Άρθρο 34)
Ο Ν. 5302/2026 φέρνει μια σημαντική οικονομική ανάσα στη λειτουργία των σύγχρονων φαρμακείων.
Παλαιό/Προηγούμενο Καθεστώς: Όλα τα ιδιωτικά φαρμακεία υποχρεούνταν σε μια οριζόντια επιστροφή (rebate) ύψους 0,8% επί των συνταγών, επιβαρύνοντας τα λειτουργικά τους έσοδα.
Νέο Καθεστώς (Ν. 5302/2026): Θεσπίζεται πλήρης εξαίρεση από το ποσοστό επιστροφής (rebate) 0,8% (με την προσθήκη σχετικής περίπτωσης στον Ν. 3918/2011), ενισχύοντας τη βιωσιμότητα των φαρμακείων, ιδιαίτερα των μικρότερων και περιφερειακών.
3. Πληθυσμιακά Κριτήρια και Πλήθος Αδειών
Παλαιό Καθεστώς: Αυστηρά 1 φαρμακείο ανά 1.500 κατοίκους. Κάθε φυσικό πρόσωπο μπορούσε να κατέχει μόνο μία (1) άδεια.
Νέο Καθεστώς (Σήμερα): Διατηρείται η αναλογία του 1 φαρμακείου ανά 1.000 κατοίκους (ανά δημοτική/τοπική κοινότητα). Παράλληλα, παραμένει η δυνατότητα για πολλαπλές άδειες (έως 10 πανελλαδικά), επιτρέποντας τη δημιουργία εγχώριων δικτύων, αλλά πλέον υπό το αυστηρό ιδιοκτησιακό φίλτρο του 33% που αναφέρθηκε παραπάνω.
Συνοπτικός Πίνακας Σύγκρισης
ΧαρακτηριστικόΠαλαιό Καθεστώς (Ν. 1963/1991)Σύγχρονο Καθεστώς (Ν. 5302/2026)Ιδιοκτησία από ΙδιώτεςΑπαγορευόταν πλήρωςΕπιτρέπεται, αλλά με αυστηρούς περιορισμούς ελέγχουΜερίδιο Φαρμακοποιού σε εταιρεία ιδιώτηΔεν υφίστατο τέτοια εταιρείαΥποχρεωτικά \ge 33\% (Θωράκιση κλάδου)Αναλογία Πληθυσμού1 φαρμακείο / 1.500 κατοίκους1 φαρμακείο / 1.000 κατοίκουςΚρατήσεις Rebate 0,8%Υποχρεωτική καταβολή από όλουςΠλήρης απαλλαγή / ΕξαίρεσηΑνώτατος Αριθμός ΑδειώνΜόνο 1 άδεια ανά φαρμακοποιόΈως 10 άδειες (με ορισμό διαφορετικού επιστημονικά υπευθύνου)Νομική Μορφή ΕταιρείαςΑτομική, Ο.Ε., Ε.Ε.Οποιαδήποτε εμπορική μορφή πλην Ανώνυμης Εταιρείας (Α.Ε.)
Το τελικό συμπέρασμα: Ο Ν. 5302/2026 αποτελεί την απάντηση της πολιτείας στις στρεβλώσεις που δημιούργησε η μνημονιακή απελευθέρωση. Ενώ διατηρεί τα σύγχρονα πλεονεκτήματα (μεγαλύτερη πυκνότητα φαρμακείων, ευελιξία σχημάτων, διευρυμένα ωράρια), επαναφέρει τον έλεγχο του φαρμακείου στα χέρια του επιστήμονα φαρμακοποιού με το κλείδωμα του 33% και παράλληλα του δίνει οικονομική «ανάσα» μέσω της κατάργησης του rebate 0,8%.
